4.1 Afstand nemen

 

Een radioactieve bron zendt continue straling uit, even veel in alle richtingen. De straling waaiert als het ware uit vanuit de bron. Als je heel dicht bij de bron staat, zul je een groot deel van de straling die net uit de bron komt op je lichaam krijgen. Naar mate je verder weg van de bron gaat staan, is de straling verdeeld over een groter deel van de ruimte. Dat betekent dat er dus minder straling op je lichaam zal vallen.
Vergelijk dit met een kleine bolvormige gloeilamp die in een lege kamer hangt. Zolang niets het licht stopt, gaat het gelijkmatig alle kanten op. Hou je een boek dichtbij de lamp, dan zal het fel verlicht zijn: er vallen veel lichtstralen op het voorwerp. Enkele meters weg van de lamp zal het boek nauwelijks nog te lezen zijn: er vallen nog maar heel weinig lichtstralen op het boek, omdat het licht zich verdeelt over een veel grotere ruimte.

 

Je kunt  berekenen (en meten) hoeveel minder straling er op een voorwerp valt als je dat voorwerp verder weg van de bron houdt. Wanneer je een voorwerp op twee meter van de bron houdt, valt er vier maal zo weinig straling op als wanneer je het op één meter van de bron zou houden. Dat komt omdat dezelfde hoeveelheid straling op twee meter van de bron zich over een vier maal zo groot oppervlak moet verdelen, als wanneer je op één meter van de bron kijkt. In de afbeelding hiernaast is dit geïllustreerd. Op drie meter afstand leidt dit tot een negen maal kleiner stralingsniveau, op vier meter al zestien maal kleiner. We noemen dit verband tussen de afstand tot de bron en de afname van het stralingsniveau de Kwadratenwet van ioniserende straling: als je de afstand tot de bron x keer zo groot maakt, dan wordt het stralingsniveau x2 keer zo klein.

 

Bij alle toepassingen van straling wordt afstand als belangrijke beschermingsmethode gebruikt. In ziekenhuizen gaan operatie-assistenten verder weg van de patiënt staan als deze met een röntgenbundel doorlicht wordt. In bedrijven zie je vaak gele strepen op de vloer of zwart-gele kettingen om aan te geven op welke afstand tot een opstelling met een bron je als onbevoegde dient te blijven.

 

<vorige - volgende>